Go to Top

Arbitrage

proceskostenveroordelingNet zoals bindend advies is arbitrage een vorm van “particuliere” conflictbeslechting. Bij arbitrage kiezen partijen ervoor om zelf een deskundige of college aan te wijzen die over hun geschil oordeelt. Arbitrage staat dan ook bekend als maatwerk omdat partijen  ervoor kunnen zorgdragen dat een arbiter met bepaalde kennis en expertise wordt aangesteld. Bij de civiele rechter is het niet mogelijk om een rechter te verzoeken om een zaak te behandelen. Advocaat mr. Sebastiaan Kieffer van Flinck Advocaten over arbitrage.

Wat is arbitrage?

Bij arbitrage wordt een deskundige of college, niet behorende tot de rechterlijke macht, aangesteld om een geschil tussen partijen te beslechten. De gekozen arbiter zal deskundig zijn ten aanzien van een specifiek onderwerp dat partijen verdeeld houdt, bijvoorbeeld een bouwtechnisch onderwerp.

Arbitrage kan in een branche op grote schaal voorkomen. Ten behoeve daarvan zijn zogenaamde “scheidsgerechten” opgericht. De arbiters van een scheidsgerecht worden doorgaans geselecteerd vanwege hun kwaliteiten en kennis van die desbetreffende branche, bijvoorbeeld op het gebied van de gezondheidszorg. Hieronder volgen enkele voorbeelden van scheidsgerechten:

  • Nederlands Arbitrage Instituut (NAI)
  • Scheidsgerecht Gezondheidszorg
  • Raad van Arbitrage voor de bouw
  • Fenex en TAMARA (transportbranche)
  • NOFOTA (handel)

Indien in een branche arbitrage niet vaak voorkomt en er ook geen gespecialiseerd scheidsgerecht bestaat, dan kunnen partijen alsnog kiezen voor arbitrage. In dergelijke gevallen komt het voor dat partijen volledig zelfstandig bepalen op welke wijze de arbitrage wordt ingericht. Men spreekt dan van “ad hoc-arbitrage”.

Beoordelingsmaatstaf

Naast het kenmerk van arbitrage dat partijen hun eigen arbiter(s) kunnen aanwijzen, kunnen partijen ook de beoordelingsmaatstaf voor het eindoordeel bepalen. Een arbiter of scheidsgerecht kan op twee wijzen over een geschil oordelen (artikel 1054 Rv), te weten:

  1. “Naar regelen des rechts”. Hierbij wordt, vergelijkbaar met de rechtbank, het geldende recht op de casus toegepast; of
  2. “Als goede personen naar billijkheid”. De arbiters (ook wel genaamd “goede mannen” of “amiables compositeurs”) kunnen dan voor hun oordeel regelend en/of dwingend recht buiten beschouwing laten indien de billijkheid dat zou vergen. In een schadezaak kunnen zij bijvoorbeeld een schadebedrag “ex aequo et bono” (naar redelijkheid) begroten en toewijzen en voorbij gaan toepasselijke voorschriften.

Wanneer arbitrage?

Arbitrage dient schriftelijk tussen partijen te worden overeengekomen. De intentie om arbitrage te volgen dient duidelijk uit een clausule te blijken. Arbitrage kan bij aanvang van een contractuele relatie worden aangegaan. Doorgaans staat dan een “arbitraal beding” in de hoofdovereenkomst of in de algemene voorwaarden. Arbitrage kan ook worden overeengekomen na het ontstaan van een geschil, door middel van een “akte van compromis”.

In een arbitrageovereenkomst worden meerdere onderdelen geregeld. Zoals de wijze van benoeming van arbiters of de aanwijzing van een scheidsgerecht, de toepasselijke beoordelingsmaatstaf en bijvoorbeeld de toepasselijkheid van een (standaard) reglement van een scheidsgerecht (zoals die van de NAI).

Overige kenmerken

Hieronder volgen nog enkele kenmerken van arbitrage:

  • De zogenaamde “Arbitragewet” staat in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, zie de artikelen 1020 – 1073 Rv. Er gelden specifieke regels die afwijken van de gangbare procedurele regels, zoals de (vrije) waardering van bewijs (1039 Rv).
  • Arbitrage eindigt in een arbitraal vonnis, eventueel met de mogelijkheid van arbitraal hoger beroep bij een appèlcollege. Dit laatste mogelijk indien partijen dat uitdrukkelijk zijn overeengekomen.
  • Zaken die niet in aanmerking komen voor arbitrage zijn die op het gebied van (kort gezegd) faillissement, huur, pacht en familierecht.
  • De rechtbank zal zich onbevoegd verklaren indien een partij zich tot de rechter wendt terwijl arbitrage met de wederpartij is overeengekomen. De gedaagde partij dient de rechter hier wel op te wijzen voordat de zaak inhoudelijk wordt behandeld (“vóór alle weren”).
  • Een arbitraal vonnis kan niet worden geëxecuteerd, althans niet voordat een exequaturprocedure is doorlopen. Een vonnis van de rechter kan meteen worden geëxecuteerd. Met een arbitraal vonnis is er nog een tussenstap vereist, namelijk dat de rechter voor executie “toestemming” geeft.
  • Net zoals bij bindend advies kan een arbitraal vonnis worden vernietigd indien het een vaststelling van feiten betreft dat niet ter vrije beoordeling van partijen stond.
  • In vergelijking met bindend advies, maar ook met een “normale” procedure voor de rechtbank, kunnen de kosten voor arbitrage hoog zijn. Deze kosten bestaan bijvoorbeeld uit het honorarium van de arbiter(s): gebaseerd op tijd en/of het geldelijk belang van de voorliggende vordering(en). Voor het honorarium van de arbiters kan een depot (voorschot) worden gevraagd. Ook kunnen scheidsgerechten administratiekosten rekenen. Het NAI rekent hiervoor een vast bedrag op basis van een schaal die loopt van EUR 800,00 (met een belang onder de EUR 100.000,00) tot maximaal EUR 25.000,00 (met een belang groter dan EUR 30.000.000,00).

Meer informatie?

Wilt u meer informatie over arbitrage, aarzelt u dan niet om contact op te nemen met advocaat mr. Sebastiaan Kieffer van Flinck Advocaten op telefoonnummer 020 – 26 10 234 of per e-mail: kieffer@flinckadvocaten.nl.

Share on LinkedInShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+